Waarom met zoveel egards? Wie moet er hier worden gespaard? Als het zo duidelijk is dat met gemak 1300 onzinnige zorgbehandelingen kunnen worden geïdentificeerd, behandelingen die routineus doorgaan, waar niemand mee stopt uit de macht der gewoonte, om financiële redenen of gewoon uit stompzinnigheid, dan verbieden we ze toch gewoon? Maar dat doen we niet.

We, dat zijn de zorgverzekeraars, de overheid, de zorgautoriteiten en zorginstituten die gezamenlijk aan de knoppen zitten. We, dat is de maatschappij, dat zijn u en ik. We, dat is iedereen die de medische stand op een voetstuk heeft geplaatst. Zelfs als ze dingen doen die aantoonbaar onzinnig zijn, laten we ze hun gang gaan. Net als bij schietgebedjes, stopwoorden en in de spiegel kijken, denken we kennelijk bij dokters die onzinnige dingen doen ‘baat het niet dan schaadt het niet’.

Afdingen op evidence based
Ook bij wat doorgaat als zinnige zorg kunnen we gevoeglijk vraagtekens plaatsen, trouwens. Dergelijke behandelingen worden evidence based genoemd, maar op dat bewijs valt nog wel het een en ander af te dingen. Onderzoek is niet of nauwelijks reproduceerbaar. Gegevens zijn vastgesteld zonder te kijken naar het samenstel van ziekte, gezondheid, geslacht, relaties en weerbaarheid van de totale mens. Nuanceringen en weerleggingen van kritische wetenschappers worden succesvol genegeerd. Niettemin woekeren ook deze twijfelachtige zorgbehandelingen maar door, want niemand heeft baat bij het verspreiden van onzekerheid. Als we zelfs de dokter niet meer kunnen vertrouwen, nadat ook de agent, de politicus en geestelijke al door de mand zijn gevallen, waar blijven we dan in godsnaam?

Witte veertigers
Ik was gisteren bij het congres van het Citrienfonds en deze gedachten drongen zich aan me op. Honderden hoogopgeleide, voornamelijk witte veertigers met beroepen als arts, bestuurder en beleidsmedewerker, afkomstig uit alle Nederlandse universitaire medische centra, vertelden elkaar wat ze de afgelopen jaren gedaan hebben met de edelmoedige Citrien-subsidie van 25 miljoen euro. Sturen op kwaliteit van de zorg, dat was samenvattend het gezamenlijke doel van een vuistdikke waaier aan opgezette activiteiten, uiteraard voorzien van vindingrijke acroniemen als Capuccino, Support en Rodeo.

Engelstalig, anders telt het niet
En hoe verschillend al die goedbedoelde initiatieven ook waren, ze hadden één ding gemeen. De patiënt ging meedoen in shared decision making, value based healthcare, dashboards of triple aim projecten. Als het niet Engelstalig is, wordt het niet serieus genomen. Maar de patient in charge krijgen, viel volgens de deelnemers niet mee. In bewoordingen die moeiteloos het hotelcongrescentrum in Zeist de hele dag bleven vullen, vertelden de doctorandussen (en hoger) elkaar hoe lastig het was om die ommekeer tot stand te brengen.

Op buiken schrijven
De kunst van het veranderen moest daarvoor van stal worden gehaald. Zeventig procent van alle verandertrajecten worden op buiken geschreven. Dat wetende moeten we veranderen dus zorgvuldig aanpakken, volgens de regelen der kunst van verleiden en manipuleren; ineens nudging genoemd. Dat zeg ik, het moet echt in het Engels. Maar nudging of niet, zorgvuldig veranderen met fluwelen handschoenen dus.

Gewoon verbieden
Niet meer doen Citrienfondsers! Jullie zitten er helemaal naast en zijn zelf deel van het systeem geworden. Gewoon verbieden. Elk lid van de medische stand dat onzinnig door klungelt, iedere witte jas die niet kan leren hoe te luisteren, elke academicus die is vergeten dat hij heel weinig weet en nog minder vermag, moet per direct opnieuw beginnen. Aanvangssalaris. Geen egards meer. We sparen niemand. Dat is pas sturen op kwaliteit.

nov. 2017
©Jan Kloeze, hoofdredacteur BoardRoom ZORG

Lees ook: Het elixer van de Goden of Strakke meisjes in de pijplijn.